06 oktober 2023 | 4 min.

Actuele situatie in de landbouw

Vertrouwen akkerbouwers licht gedaald
Het vertrouwen van akkerbouwers is in het tweede kwartaal van 2023 enkele punten gedaald tot 6, na een vrij sterk stijging in de voorgaande twee kwartalen (figuur 3), en ligt nu 3 punten onder het gemiddelde niveau in de periode 2013-2022. Dit vertrouwen wordt bepaald door de stemming over de huidige bedrijfssituatie en de verwachting van de bedrijfssituatie op middellange termijn (2 à 3 jaar). Zowel de stemmingsindex als de verwachting over de economische bedrijfssituatie zijn in het tweede kwartaal iets afgenomen. Een index van nul geeft aan dat de groep ondernemers die vertrouwen heeft in hun onderneming even groot is als de groep ondernemers met gebrek hieraan.

Grondmonitor Figuur 3 Q2 2023

Figuur 3 Agro Vertrouwensindex per kwartaal, 2020-2023a

a In het vierde kwartaal van 2021 en het eerste kwartaal van 2022 zijn geen metingen verricht.

Bron: Wageningen Economic Research, A.S.R., Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.

Herstel vertrouwen melkveehouders
Het vertrouwen van melkveehouders is in het tweede kwartaal van 2023 met 5 punten gestegen tot 6 punten (figuur 3), maar blijft nog ruim onder het gemiddelde van 13 punten over de periode 2013-2022. Het herstel van vertrouwen is te danken aan een minder sombere verwachting over de economische bedrijfssituatie over 2 à 3 jaar: deze index steeg van -22 punten tot -13 punten. De stemming over de huidige bedrijfssituatie is met 28 punten vrijwel gelijk aan het voorgaande kwartaal.

Saldo melkveehouderij iets lager
Het saldo van het gestandaardiseerde melkveebedrijf is in augustus 2023 uitgekomen op 19.000 euro per bedrijf (figuur 4), 2% lager dan in voorgaande twee maanden, en ook 2% onder het tienjarig gemiddelde van de maand augustus. De opbrengsten namen in augustus met 2,4% af ten opzichte van juni en juli. De opbrengstdaling is ten dele gecompenseerd door lagere toegerekende kosten. De voerkosten zijn nauwelijks gewijzigd, maar de overige toegerekende kosten (waaronder die voor kunstmest, zie figuur 6) zijn relatief vrij sterk gedaald (9%).

Grondmonitor Figuur 4 Q2 2023

Figuur 4 Maandsaldo (euro/bedrijf) gestandaardiseerd melkveebedrijfa, 2021-2023 (t/m augustus)

a Een bedrijf van 110 melkkoeien met een gemiddelde melkproductie van 8.850 liter per koe.

Bron: Wageningen Economic Research.

Melkprijs gestabiliseerd
Over heel 2022 is de melkprijs uitgekomen op 55,38 euro per 100 kg. In de loop van dat jaar is de prijs sterk toegenomen, van 45 euro in januari tot 63 euro per 100 kg in december. Daarna daalde de prijs weer vrij sterk tot 43 euro in mei 2023, en stabiliseerde op ruim 42 euro in de maanden juni, juli en augustus (figuur 5).

Grondmonitor Figuur 5 Q2 2023

Figuur 5 Melkprijs af boerderij (euro/100 kg, exclusief btw), 2021-2023 (t/m augustus)

Bron: Wageningen Economic Research.

 

Grondmonitor Figuur 6 Q2 2023

Figuur 6 Prijsindices (2020=100) van enkele agrarische productiemiddelen, 2021-2023 (t/m juli/augustus)

Bron: Wageningen Economic Research

Prijzen enkele productiemiddelen
De prijs van kunstmest is na de forse stijging tussen oktober 2021 en oktober 2022 weer sterk gedaald (figuur 6), en lag in juni/juli van 2023 iets boven de gemiddelde prijs in 2021. De prijzen van mengvoer en brandstof zijn vanaf eind 2022 ook gedaald, maar lagen in augustus 2023 nog ruim boven de gemiddelde prijzen in 2021.

Daling prijs consumptieaardappelen
De late start van het aardappelseizoen in 2023 door een nat en kil voorjaar, gevolgd door een periode van droogte en een krappe voorraad aan vrije aardappelen hebben bijgedragen aan de sterk gestegen prijs van consumptieaardappelen (figuur 7). De omvang van de oogst lijkt iets kleiner dan normaal, maar beter dan aanvankelijk gedacht. Mede hierdoor is de prijs in juli en augustus gedaald. Volgens de voorlopige cijfers van de landbouwtelling komt het areaal consumptieaardappelen in 2023 uit op ruim 75.000 ha, ruim 1.000 ha minder dan in 2022.

Tarweprijs stabiel
Na de sterke stijging van de tarweprijs in de eerste helft van 2022, is de prijs met een enkele onderbreking gedaald tot mei van dit jaar, en in juni en juli weinig meer veranderd (figuur 7). De hoge tarweprijs was onder meer het gevolg van de wereldwijde grote vraag naar tarwe, beperkte voorraden, en de oorlog in Oekraïne. Onder invloed van de hogere graanprijzen is het Nederlandse graanareaal in 2022 met 15.000 ha toegenomen tot 188.000 ha. Dat is vrijwel gelijk aan het graanareaal in 2023 volgens de voorlopige uitkomsten van de landbouwtelling.

Grondmonitor Figuur 7 Q2 2023

Figuur 7 Prijzen af boerderij a (euro/100 kg, exclusief btw) enkele akkerbouwgewassen, 2021-2023 (t/m juli/augustus)

a Enkele ontbrekende prijzen in de maanden juni en juli zijn geïnterpoleerd.

Bron: Wageningen Economic Research.